Siêu âm thường được ví như “con mắt thứ 3” giúp bác sĩ tiếp cận, nhìn thấy em bé bên trong bụng mẹ và cung cấp nhiều giá trị chẩn đoán, giúp theo dõi quá trình phát triển cũng như phát hiện những bất thường trong quá trình mang thai của mẹ bầu. Tuy nhiên không phải thai phụ nào cũng nắm rõ các mốc siêu âm quan trọng trong thai kỳ, đặc biệt với những mẹ mang thai lần đầu.
Dưới đây là các mốc siêu âm thai định kỳ mà mẹ cần lưu ý thực hiện để giúp hành trình mang thai diễn ra thuận lợi và an toàn. Cùng theo dõi nhé!
Lợi ích khi siêu âm thai định kỳ
Siêu âm thai là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, sử dụng sóng âm với tần số cao để tạo ra hình ảnh của thai nhi trong bụng mẹ. Đây là công cụ hữu hiệu giúp bác sĩ theo dõi sự phát triển của thai nhi cũng như đánh giá tình trạng sức khỏe của mẹ trong quá trình mang thai. Các bác sĩ Sản khoa luôn khuyến cáo các mẹ bầu nên thực hiện siêu âm thai định kỳ vì nhiều lợi ích như: (1)
- Thứ nhất, nhờ siêu âm, bác sĩ có thể tính được tuổi thai, đánh giá đường kính thai, lượng nước ối, cân nặng và theo dõi cử động thai nhi cũng như có cái nhìn toàn diện về cấu trúc thai, bao gồm: đầu, mặt, cổ, ngực, tim, bụng, dây rốn, hệ xương, hệ niệu dục. (2)
- Thứ hai, từ việc đánh giá cấu trúc thai nhi có thể phát hiện các dị tật quan trọng ở các cơ quan, từ đó lên kế hoạch điều trị trong thai kỳ hoặc sau khi sinh.
- Thứ ba, siêu âm còn giúp theo dõi và đánh giá sức khỏe người mẹ, bao gồm kiểm tra tử cung, nhau thai, lượng nước ối,… từ đó phát hiện sớm các biến chứng thai kỳ như tiền sản giật, nhau tiền đạo hoặc lượng nước ối bất thường.
- Thứ tư, thông qua việc theo dõi và siêu âm định kỳ còn giúp đảm bảo thai kỳ diễn ra an toàn, phòng ngừa các trường hợp thai kỳ nguy cơ cao như thai đôi, thai ba hoặc tiền sử sảy thai.
Các mốc siêu âm thai quan trọng
“Tùy theo tuổi thai và giai đoạn thai, mẹ bầu sẽ được bác sĩ chỉ định các mốc siêu âm thai nhi phù hợp. Tuy nhiên, một số mốc quan trọng mà các thai phụ cần lưu ý đi khám thai để được siêu âm là tuần 11 – tuần 13; tuần 18 – tuần 22; tuần 30 – tuần 32.”
1. Tuần 11 – tuần 13
Giai đoạn tuần 11 đến tuần 13 của thai kỳ là giai đoạn quan trọng, đánh dấu sự phát triển từ một phôi thai nhỏ thành hình hài em bé. Nhờ siêu âm, bác sĩ có thể chẩn đoán tuổi thai và dự kiến ngày sinh cho sản phụ. Tại thời điểm này, các bác sĩ cũng sẽ thực hiện đo độ mờ da gáy, để sàng lọc nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan đến nhiễm sắc thể, đặc biệt là hội chứng Down, hội chứng Patau, hội chứng Edward.
Đặc biệt, siêu âm ở thời điểm 12 tuần giúp phát hiện sớm thai kỳ nguy cơ cao, chẳng hạn như tiền sản giật. Đồng thời, giai đoạn này cũng là thời điểm lý tưởng để kiểm tra số lượng thai, số lượng bánh rau, buồng ối và tầm soát dị tật thai ví dụ như thai vô sọ, tật não thất hoặc bất thường phức hợp nặng ở cơ thể như ruột, tim nằm ngoài…
2. Tuần 18 – tuần 22
Các mốc siêu âm thai ở tuần 18 – tuần 22 được gọi là siêu âm hình thái học quý 2. Theo đó, có khoảng 50-60% dị tật thai nhi có thể được phát hiện qua siêu âm ở thời điểm này. Lượng nước ối nhiều, thai đã khá lớn và bắt đầu cử động tốt trong buồng tử cung giúp việc quan sát thai ở nhiều góc độ khác nhau. Lúc này thông qua hình ảnh siêu âm 3D, 4D sẽ giúp người mẹ nhìn thấy được gương mặt con đồng thời kiểm tra chi tiết các bộ phận trên cơ thể bé, bao gồm:
Kiểm tra độ dài và số lượng của tứ chi, có đủ hay thiếu ngón không.
Sàng lọc các dị tật về não bộ và cột sống.
Đánh giá lượng nước ối, có bị nhiều hay bị thiếu không.
Đánh giá vị trí nhau thai, diện tích nhau bám có lớn không.
Khảo sát cân nặng và theo dõi cử động của thai nhi.
Đánh giá cấu trúc ở gương mặt thai nhi để loại trừ khả năng thai nhi bị sứt môi, hở hàm ếch,…
3. Tuần 30 – tuần 32
Việc siêu âm ở giai đoạn tuần 30 – 32 có vai trò quan trọng trong việc khảo sát lại hình thái học thai nhi để phát hiện bất thường xuất hiện muộn, giúp bác sĩ và gia đình lên kế hoạch điều trị cho em bé lúc sinh.
Hơn nữa, đây cũng là thời điểm siêu âm cho phép bác sĩ phát hiện và đánh giá những rối loạn tăng trưởng ở thai nhi bao gồm các vấn đề như nhỏ cân, suy dinh dưỡng, thai bị giới hạn tăng trưởng trong tử cung… Vị trí bánh nhau lúc này sẽ được chẩn đoán chính xác hơn, xác định rau thai có bám thấp hoặc che lấp đường ra của thai nhi hay không.
Bác sĩ Nguyên cho biết, có hai thời điểm cần thiết siêu âm trong quý 3 thai kỳ là tuần 32 và tuần 36. Đặc biệt, siêu âm ở giai đoạn 36 tuần cho phép bác sĩ phát hiện tình trạng thai giới hạn tăng trưởng chính xác hơn cột mốc 32 tuần.
Nhìn chung, các mốc siêu âm thai quan trọng kể trên thường được áp dụng với những thai kỳ bình thường. Tuy nhiên, với những trường hợp thai kỳ nguy cơ cao thì bác sĩ sẽ có những chỉ định riêng, siêu âm theo dõi thêm vào những thời điểm khác.
Bị lỡ lịch siêu âm có sao không?
Mục đích của việc siêu âm và khám thai định kỳ là phát hiện sớm những nguy cơ cũng như dấu hiệu bất thường của thai nhi, từ đó dự phòng kế hoạch điều trị, theo dõi thai kỳ sau sinh cho cả mẹ và bé. Theo đó, với những mẹ bầu đã bỏ qua các mốc siêu âm quan trọng thì xác suất xảy ra vấn đề ở thai nhi sẽ cao hơn so với những mẹ bầu có khám thai đầy đủ.
Chính vì thế, khi thai phụ phát hiện mình đã bỏ lỡ các mốc khám thai trước đó, đừng quá lo lắng mà hãy đến bệnh viện thăm khám càng sớm càng tốt và mang theo những kết quả xét nghiệm trước đó đã thực hiện (nếu có). Điều này giúp bác sĩ có thêm cơ sở đánh giá và chỉ định thai phụ làm những xét nghiệm cần thiết tại thời điểm đó.
Sớm thăm khám cùng bác sĩ để được kiểm tra và chỉ định những xét nghiệm bổ sung cần thiết khi lỡ lịch siêu âm
Những lưu ý khi siêu âm thai định kỳ
Ngoài những mốc siêu âm thai quan trọng, mẹ bầu cũng cần ghi nhớ những lưu ý sau để quá trình siêu âm và khám thai diễn ra thuận lợi, suôn sẻ:
- Lựa chọn trang phục thoải mái cho di chuyển, ưu tiên đầm suông rộng và dép bệt êm chân để việc siêu âm và thăm khám được thuận tiện hơn.
- Tránh sử dụng những loại đồ uống có chất kích thích như cà phê, nước ngọt, thuốc lá… trước khi đi siêu âm thai.
- Khi siêu âm ở giai đoạn tam cá nguyệt thứ nhất, mẹ cần uống nhiều nước và nhịn đi tiểu để hình ảnh siêu âm được rõ nét. Khi bước sang những giai đoạn tiếp theo, các bác sĩ khuyên mẹ tránh uống nước và đi tiểu sạch trước khi siêu âm.
- Vệ sinh cơ thể sạch sẽ, đặc biệt là ở vùng kín để việc thăm khám được an toàn, nhất là khi thực hiện siêu âm đầu dò âm đạo.
- Lưu trữ cẩn thận và mang theo tất cả hồ sơ thăm khám trước đó trong mỗi lần thăm khám định kỳ. Đặc biệt, với những thai phụ có tham gia BHXH hoặc bảo hiểm thai sản, hãy xin giấy xác nhận khám thai để được chi trả các quyền lợi theo chế độ.
- Siêu âm đúng hẹn để tránh bỏ lỡ những kiểm tra tầm soát và sàng lọc thai kỳ nguy cơ cao. Mẹ bầu được khuyên nên lựa chọn một bác sĩ đồng hành trong suốt thai kỳ, đặt lịch từ sớm để được hẹn tái khám đúng lịch dự kiến.
